Mu gihe amatora y’umukuru w’igihugu muri Uganda ateganyijwe muri Mutarama 2026, haragaragara ubwiyongere bw’ukutavuga rumwe hagati ya Perezida Yoweri Museveni n’umunyapolitiki w’umuhanzi Robert Kyagulanyi uzwi nka Bobi Wine. Iyi ntambara ya politiki ifatwa n’abatari bake nk’imbwirane hagati y’ibisekuru bibiri – ubutegetsi bushaje n’imitwe y’urubyiruko rushaka impinduka.
Ku wa 24 Kamena 2025, Ishyaka riri ku butegetsi rya NRM ryatangaje ko Perezida Museveni, umaze imyaka irenga 38 ku butegetsi, azongera kwiyamamaza mu matora yo muri 2026. Tanga Odoi, ukuriye komisiyo ishinzwe amatora muri NRM, yemeje ko Museveni azakusanya impapuro zisabwa kuwa 28 Kamena.
Nubwo bimeze bityo, ku ruhande rw’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, Bobi Wine yatangaje ko na we azongera kwiyamamaza, avuga ko agomba kongera kugerageza guhindura Uganda biciye mu nzira ya demokarasi. Yagize ati:Amatora ya 2021 yari arimo uburiganya. Tugomba kongera kwiyamamaza kuko igihugu cyacu kiracyafite icyizere cy’impinduka.
Ubutumwa bwatewe inkunga na Jenerali Muhoozi Kainerugaba, umuhungu wa Perezida Museveni, ku mbuga nkoranyambaga bwongeye kuzamura impaka ku kibazo cy’umutekano w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi. Muhoozi yagaragaye avuga ko yafashe umwe mu barinda Bobi Wine, ibintu byateje impaka ndende, bamwe babifata nk’ugutoteza abanyapolitiki. Bobi Wine yasubije ko ayo magambo yerekana “uburyo ubutegetsi bwa Museveni bwatakaje umurongo wa politiki, bukaba buri gukoresha iterabwoba
Museveni arashingira ku bunararibonye n’amateka yo guhagarika ubutegetsi bw’igitugu mu myaka ya za 1980, mu gihe Bobi Wine ashingira ku mibare y’abaturage aho urubyiruko rufite hejuru ya 75% by’abatuye Uganda.
Amashyaka atavuga rumwe na leta aravuga ko urubyiruko rugomba kugira ijambo mu miyoborere y’igihugu. “Twashishikarijwe kuva kera gukunda igihugu, none tukigize imyaka yo kwiyamamaza turahabwa ibitutsi n’amakipe y’iterabwoba,” ni ko bamwe mu bayoboke ba NUP bavuga.
Amashyaka menshi y’abatavuga rumwe na Leta akomeje kugaragaza impungenge ku mutekano w’amatora ya 2026, hashingiwe ku byo yita “gufunga imiryango y’ibitekerezo,” cyane cyane nyuma y’uko abavugizi bayo bamwe bafunzwe, abandi bagahunga igihugu. Bobi Wine yavuze ko aramutse agihumeka kandi atarafunzwe, azahangana na Museveni kugeza ku munsi w’amatora.
Abasesenguzi bavuga ko uku guhangana kwibiragano rigaragaza ishusho nshya ya politiki ya Afurika y’Iburasirazuba: aho abakuru b’inzego bahura n’imbogamizi yo guhangana n’igitsure cy’urubyiruko. Bemeza ko Uganda iri ku muryango w’ingenzi ushobora kuzana impinduka mu buryo bw’imiyoborere, cyangwa igakomeza inzira yo guhatana bihishe mo iterabwoba n’ifunga ry’ubwisanzure.
